Bronbemaling is het tijdelijk verlagen van de grondwaterstand om droge en veilige werkomstandigheden te creëren tijdens graafwerkzaamheden. BBA Pumps produceert en levert alle benodigde componenten voor een professioneel wellpoint-bemalingssysteem.

Wil je weten hoe je grondwater efficiënt onttrekt en verpompt? Lees meer over bronbemaling »​

Bronbemaling is het tijdelijk verlagen van de grondwaterstand om te zorgen voor droge en veilige werkomstandigheden tijdens graafwerkzaamheden. BBA Pumps produceert en levert alle benodigde producten om een professioneel bemalingssysteem te creëren.

Wat is grondwater?

Wanneer we de term “grondwater” gebruiken, verwijzen we naar water in de bodem dat zich onder de grondwaterspiegel bevindt. Grondwater ontstaat door de insijpeling van regenwater vanaf het oppervlak de grond in, waardoor de poriën in de bodem worden gevuld. Grondwater zorgt voor een gezond ecosysteem en is een belangrijke bron voor ons drinkwater. Onze wereld is sterk afhankelijk van de bestaande watervoorraden. Daarom is het van cruciaal belang dat grondwateronttrekking bij ondergrondse graafwerkzaamheden zorgvuldig wordt gepland en gecontroleerd.
 
Zwaartekracht en drukverschillen zorgen ervoor dat grondwater zich verticaal en horizontaal door de bodem verplaatst. Dit water beweegt met een bepaalde snelheid. Deze snelheid hangt af van hoe snel het water in de bodem kan dringen en van de bodemstructuur; dit wordt de doorlatendheidsfactor genoemd. Enkele termen:

• Doorlatendheidsfactor (k-waarde): deze bepaalt de stroomsnelheid van het grondwater in meters per dag;
• Aquifers: dit zijn watervoerende grondsoorten zoals zand en grind, waar het water verticaal stroomt;
• Aquitards: dit zijn slecht doorlatende grondsoorten zoals klei en veen, waar het water horizontaal stroomt;
• Porositeit %: dit is de verhouding van kleine poriën in bijvoorbeeld grind, zand, slib, klei of veen;
• De freatische zone: dit is het deel van een aquifer, onder de grondwaterspiegel, waarin de meeste poriën en scheuren verzadigd zijn met water.

Wat is bronbemaling?

Voordat graafwerkzaamheden kunnen beginnen, moet het grondwater voldoende worden verlaagd. Er zijn verschillende methoden om dit te bereiken. De meest populaire methode onder aannemers is filterbemaling (bronbemaling), vanwege de efficiëntie en kosteneffectiviteit.

De bemaling van grote projecten wordt uitgevoerd door gespecialiseerde bemalingsbedrijven. Zij zijn onder andere verantwoordelijk voor:

• Het onderzoeken van de bodem om inzicht te krijgen in de samenstelling van de grondlagen;
• Het bepalen van de grondwaterstand, de stroomsnelheid en de benodigde pompcapaciteit; 
• Het ontwerpen van het bemalingssysteem om een optimale grondwateronttrekking te garanderen;
• Het in de gaten houden van lokale regelgeving voor benodigde vergunningen en eventuele heffingen voor de lozing;
• Het analyseren van mogelijke risico's met betrekking tot milieu-impact of het risico op verzakking van gebouwen.

BBA Pumps installeert zelf geen bemalingssystemen, maar levert aan gespecialiseerde bemalingsbedrijven die het werk uitvoeren. Bij kortdurende graafwerkzaamheden, zoals rioolrenovaties of de aanleg van zwembaden, installeren aannemers de bemalingssystemen vaak zelf.

Voor degenen die niet regelmatig betrokken zijn bij grondwateronttrekkingsprojecten, hebben we deze inzichtelijke informatie over bronbemaling samengesteld. We richten ons hierbij op filterbemaling, waarbij een reeks buizen met een kleine diameter, voorzien van sleuven aan het uiteinde, verticaal in de grond rondom de bouwput wordt geplaatst. Veel mensen gebruiken de termen stijgbuizen of steekfilters in plaats van bemalingsfilters.

Installatie van bemalingsfilters

Bij filterbemaling wordt eerst een gat in de grond gemaakt met behulp van een spuitlans die is aangesloten op een hogedrukpomp. Echter, wanneer men stuit op harde grondlagen, gebruiken bemalingsbedrijven vaak een machine om het gat te boren. Een bemalingsfilter wordt vervolgens in het gat op de gewenste diepte in de aquifer (watervoerende laag) geplaatst.

Een passende aansluitslang zorgt voor een luchtdichte verbinding tussen het bemalingsfilter en de HDPE verzamelleiding. Voor een effectieve grondwateronttrekking plaatst u de filters in een U-vorm rondom de bouwput, op een onderlinge afstand van maximaal twee meter (zie Figuur 1).


De HDPE verzamelleidingen worden via een flexibele pompslang aangesloten op een PT zuigerpomp. Zodra de pomp wordt gestart, neemt het vacuüm in het bemalingssysteem toe en wordt het grondwater weggezogen via de sleuven aan de onderkant van het filter (de stijgbuis). De grondwaterspiegel daalt en er vormt zich een verhanglijn in de bodem tussen de bemalingsfilters. Dat wil zeggen: de freatische zone wordt afgebogen (zie Figuur 2).

             Figuur 2.
             B = HDPE verzamelleiding
             F = Bemalingsfilter
             G = Verhanglijn
             R = Bereik
             S = Sleuven in het filter
             V = Freatische zone
 X = Aansluitslang

Tip: Het is belangrijk dat de bemalingsfilters op dezelfde diepte worden geplaatst. Anders is de kans groot dat de grond in de bouwput of sleuf op sommige plaatsen water vasthoudt.

Meertraps bemaling

Met een enkelvoudig bemalingssysteem is het mogelijk om een bouwput of sleuf tot een diepte van ongeveer 7 meter droog te leggen. Mocht u echter dieper moeten gaan, dan raden we aan een meertraps bemalingssysteem (etagebemaling) te gebruiken. Dit is een systeem waarbij u de bemaling rondom de bouwput in meerdere fases installeert. Met meertraps bemaling kan de bouwput tot een diepte van 20 tot 25 meter worden drooggelegd. Enkele tips:

• Zorg ervoor dat er voldoende vrije werkruimte rondom de bouwplaats is. Bij de installatie van een meertraps bemalingssysteem is veel materieel nodig;
• Vanwege de diepte van de put kan het onpraktisch worden om het water in één proces uit de put te pompen. Daarom kan er op een geschikte hoogte aan de zijkant van de put een opvangbak worden geplaatst, waarin de PT zuigerpomp kan lozen. Een extra pomp wordt vervolgens in een tweede trap gebruikt om het water verder omhoog en uit de put te pompen;
• Het is belangrijk om de systeemdruk op de pompen te bewaken en te voorkomen dat deze te hoog wordt; dit kan tot gevaarlijke situaties leiden;
• Installeer terugslagkleppen in de persleiding, zodat de PT zuigerpomp kan worden ontlast van de systeemdruk als deze uitvalt.

Bij het meertraps bemalingssysteem in Figuur 3 is te zien dat de bovenste trap minder grondwater zal pompen. Dit komt door het gedrag van de verhanglijnen van de freatische zone.

Filterbemaling gecombineerd met drainagebuizen

Bij grote bouwputten kan het voorkomen dat de verhanglijn niet vlak genoeg is om droog te kunnen werken. In dergelijke gevallen kunnen er horizontale drainagebuizen worden geïnstalleerd in een zandlaag net onder de bodem van de bouwput. De drainagebuizen worden vervolgens aangesloten op afzonderlijke PT zuigerpompen. BBA Pumps levert geen drainagebuizen, maar levert wel drainage-aansluitstukken met snelkoppelingen voor de zuigzijde van de pomp. Deze gecombineerde bemaling wordt schematisch weergegeven in Figuur 4.

                   Figuur 4.
                   D = De bouwplaats
                   F =  Bemalingsfilter
                   G = Verhanglijn
                   X = Drainagebuis


Tip: Het is belangrijk dat de drainagebuizen correct worden aangevuld met grind of grof zand en goed worden afgedicht.

Het afvoeren van onttrokken grondwater

De onttrekking van grondwater is in sommige landen gereguleerd. Een sloot of rioolstelsel is vaak voldoende als lozingspunt. In sommige gebieden is het echter verplicht om het onttrokken grondwater terug te voeren in dezelfde bodemlaag (retourbemaling). Gespecialiseerde bemalingsbedrijven zijn bekend met de lokale regelgeving en kunnen de potentiële lozingskosten per m3 grondwater berekenen.

Aan de perszijde van de PT zuigerpomp wordt een flexibele pompslang bevestigd, die vervolgens wordt aangesloten op HDPE persleidingen. Voordat het grondwater het lozingspunt bereikt, moet het eerst door een zandvang met een ingebouwde watermeter stromen.

De zandvang is een bezinkbak waar het grondwater tot rust komt en eventuele zanddeeltjes bezinken. Ook de luchtbellen worden verwijderd, zodat de watermeter (debietmeter) zeer nauwkeurig kan meten hoeveel grondwater er via het bemalingssysteem wordt onttrokken.

Tip: Als er meerdere PT zuigerpompen zijn aangesloten op een verzamelende persleiding, raden we aan om na elke pomp een terugslagklep tussen de leidingen te plaatsen. Dit voorkomt onnodige pompschade bij uitval van een van de pompen en voorkomt dat water in de verkeerde richting stroomt.

Overzicht van benodigde producten voor bronbemaling

Alle producten van BBA Pumps voor bemalingssystemen zijn van de hoogste kwaliteit en kunnen jarenlang worden hergebruikt.

Wellpoint dewatering pump
Bronbemalingspomp
Wij adviseren het gebruik van een efficiënte pomp die droog mag draaien en een groot vacuümbereik heeft. De PT piston pumps zijn speciaal ontworpen voor dit soort werk en kunnen decennialang uitstekende dienst doen met een laag energieverbruik en minimale onderhoudseisen.

Hogedrukpomp / Spuitpomp
Een hogedrukpomp is nodig om met een waterstraal verticaal de gaten in de grond te spuiten. Hiervoor gebruiken bemalingsbedrijven een zelfaanzuigende centrifugaalpomp met een hoge opvoerhoogte. Deze wordt vaak aangedreven door een dieselmotor en is gemonteerd op een kruiwagenframe.

Spuitlans
Een BBA Pumps spuitlans is voorzien van een flexibele slang en snelkoppeling voor aansluiting op de perszijde van de hogedrukpomp.

Bemalingsfilters 
BBA Pumps bemalingsfilters zijn gemaakt van speciaal slagvast PVC en verkrijgbaar in verschillende lengtes. De laatste meter is voorzien van geperforeerde sleuven waardoor het water naar binnen wordt gezogen. Deze hoogwaardige filters kunnen jarenlang worden hergebruikt op diverse projecten.

HDPE verzamelleidingen
De verzamelleidingen van BBA Pumps zijn gemaakt van HDPE, voorzien van snelkoppelingen aan beide uiteinden en uitgerust met meerdere aftakkingen. De bemalingsfilters worden via een aansluitslang op deze aftakkingen aangesloten.

Aansluitslangen
BBA Pumps aansluitslangen zijn flexibele stukken slang met een lengte van één meter, die dezelfde diameter hebben als het filter. Ze zijn verkrijgbaar in zwart rubber of transparant PVC. Deze slangen overbruggen op flexibele wijze de afstand tussen het bemalingsfilter en de aftakking op de verzamelleiding.

Snelkoppelingen
BBA Pumps snelkoppelingen zijn er in verschillende vormen. We hebben bochten, T-stukken, Y-stukken, verloopstukken, eindkappen en nog veel meer. Snelkoppelingen worden gebruikt om het leidingwerk van het bemalingssysteem rondom de bouwput aan elkaar te koppelen.

Pompslang
Dit zijn flexibele, lichtgewicht slangen met dezelfde maat als de verzamelleiding. Met pompslangen sluit u HDPE-leidingen eenvoudig aan op de aansluitdelen van de PT zuigerpomp of op de bezinkbak.

Bezinkbak
De BBA Pumps zandvang is een bezinkbak waarin fijne zanddeeltjes uit het grondwater bezinken. Dit voorkomt dat er zand in een sloot of rioolstelsel wordt gepompt. Een zandvang zorgt tevens voor ontluchting en biedt de mogelijkheid om een Handy watermeter te monteren.

Watermeter (Debietmeter)
Met een watermeter kunt u nauwkeurig meten hoeveel grondwater er via het bemalingssysteem wordt onttrokken en geloosd. Dit biedt extra voordelen voor de opdrachtgever. Het gebruik van een watermeter kan in sommige gevallen verplicht zijn bij werkzaamheden in opdracht van overheden of waterschappen.

Terugslagkleppen
Met de terugslagkleppen van BBA Pumps professionaliseert u het bemalingssysteem en voorkomt u dat grondwater terugstroomt. Het installeren van een terugslagklep bij de pomp voorkomt dat het leidingstelsel zijn inhoud over uw schoenen en werkkleding leegt wanneer de snelkoppelingen worden losgemaakt.

Buizen- en slangenrekken
Onze buizen- en slangenrekken zijn erg handig voor de opslag en het transport van bemalingssystemen. BBA Pumps produceert rekken die gestapeld kunnen worden met de mobiele bemalingspompen.