Pomptermen en afkortingen

Centrifugaal pompen

Wat is een centrifugaalpomp?

Het belangrijkste onderdeel van een centrifugaalpomp is de waaier die ronddraait in een pomphuis. De waaier is voorzien van schoepen en is gemonteerd op de pompas. Het pomphuis heeft een zuig- en persaansluiting.

Hoe werken centrifugaalpompen?

Wanneer de waaier snel ronddraait, ontstaan centrifugale krachten. De vloeistof wordt naar de buitenzijde van de waaier geduwd, waardoor een drukverschil ontstaat. Hierdoor komt de vloeistof in beweging en ontstaat er een stroming door de pomp van de zuigzijde naar de perszijde.

Wanneer gebruik je een centrifugaalpomp?  

Een centrifugaalpomp is geschikt voor vloeistoffen met een lage viscositeit (< 500 cSt*).

Je kunt eenvoudig testen of een vloeistof geschikt is: vul een maatbeker met de vloeistof en zet een houten potlood rechtop in het midden. Valt het potlood om, dan kun je een centrifugaalpomp gebruiken. Blijft het rechtop staan, kies dan een verdringerpomp.

*Ter referentie: de viscositeit van water bij 20 °C is ongeveer 1 cSt.

Verdringerpompen

Verdringerpompen worden meestal gebruikt voor vloeistoffen met een hoge viscositeit. Een uitzondering is de zuigerpomp die wordt toegepast bij wellpoint-bemaling. Deze pomp heeft goede aanzuigeigenschappen en is daardoor zeer geschikt voor deze toepassing.

Hoe werken zuigerpompen?

Bij zuigerpompen beweegt een zuiger heen en weer in een cilinder. De ruimte voor en achter de zuiger wordt afwisselend groter en kleiner, waarna een kleppensysteem de stroming regelt.

Tijdens het aanzuigen sluiten de perskleppen en openen de zuigkleppen automatisch. Er ontstaat onderdruk aan de zuigzijde en de vloeistof stroomt het pomphuis in. Wanneer de zuiger terug beweegt, sluiten de zuigkleppen, openen de perskleppen en wordt de vloeistof uitgeperst.

Pompcurve

Elke centrifugaalpomp heeft een eigen pompkarakteristiek. Dit is een grafiek die de prestaties van de pomp bij een bepaald toerental weergeeft.

De verticale as toont de opvoerhoogte (druk) en de horizontale as de capaciteit. De meeste pompen worden getest met water, maar de soortelijke massa van de vloeistof heeft invloed op de karakteristiek.

Uit de pompkarakteristiek kun je ook gegevens halen zoals opgenomen vermogen, rendement en NPSH.

Wil je meer weten over het lezen van pompkarakteristieken?Neem contact met ons op.

Systeemcurve

De systeemcurve geeft weer welke totale opvoerhoogte nodig is bij verschillende debieten om een vloeistof van A naar B te verplaatsen. Door de systeemcurve te combineren met de pompkarakteristiek kun je bepalen of een pomp geschikt is voor jouw toepassing.

Pompcapaciteit

Pompcapaciteit (Q) is de hoeveelheid vloeistof die per tijdseenheid wordt verpompt. Dit wordt ook wel debiet genoemd en uitgedrukt in m³/uur of l/min. Je kunt de pompcapaciteit meten met een watermeter of berekenen met een rekentool.

Wat is opvoerhoogte?

Opvoerhoogte (H) is de maximale hoogte waartegen een pomp een vloeistof kan verplaatsen. Het is de druk die nodig is om een bepaald debiet te behalen. In de pompkarakteristiek wordt dit meestal uitgedrukt in meter waterkolom (mWK), maar ook bar en Pascal worden gebruikt.

De term TDH (Total Dynamic Head) staat voor de totale opvoerhoogte: het hoogteverschil (statisch) plus de leidingweerstand (dynamisch). Opvoerhoogte meet je met een vacuümmeter en een drukmeter, waarvan je de waarden optelt.

Andere gebruikte termen zijn:
  • Geodetische opvoerhoogte: het verticale hoogteverschil tussen zuig- en persniveau
  • Manometrische opvoerhoogte: de som van zuig- en persdruk

Pompvermogen

Pompvermogen (P) wordt weergegeven in de pompkarakteristiek of specificaties en uitgedrukt in kW. Dit is het overgedragen vermogen op de pompas.

Pomprendement (η) wordt weergegeven in procenten en heeft direct invloed op de energiekosten. Hoe hoger het rendement, hoe lager het energieverbruik.

Elke pomp heeft een eigen rendementskromme. Kies het werkpunt zo dicht mogelijk bij het punt met het hoogste rendement: het BEP (Best Efficiency Point).

Best Efficiency Point (BEP)

Het BEP is het punt in de pompkarakteristiek waar de pomp het meest efficiënt werkt. Hier zijn interne stromingsverliezen minimaal.

Door het werkpunt zo dicht mogelijk bij het BEP te kiezen, beperk je energieverbruik en onderhoudskosten.

Wat is NPSH?

NSPH staat voor Net Positive Suction Head, in het Nederlands de netto positieve zuighoogte. Dit begrip heeft te maken met de instroomcondities van een pomp en wordt uitgedrukt in meters waterkolom. We maken onderscheid tussen:    

  • Net Positive Suction Head Available (NPSHa) - dit is de druk die beschikbaar is aan de zuigflens van de pomp en wordt bepaald door het systeem waarin de pomp is geïnstalleerd.        
  • Net Positive Suction Head Required (NPSHr) – dit is de druk die de pomp aan de zuigflens nodig heeft om zonder cavitatie te kunnen werken, deze lezen we af van de pompcurves.
NPSHa moet altijd hoger zijn dan NPSHr om schades door cavitatie in je pomp voorkomen.  

Wrijvingsverlies in leiding

Wanneer een vloeistof door een leiding of slang stroomt, ontstaat drukverlies door wrijving met de wand.
Dit hangt af van:
  • Het debiet
  • De lengte en diameter van de leiding
  • Het materiaal van de leiding
Wrijvingsverlies kun je berekenen met een pompberekeningstool.

Pompen parallel

Bij parallelle opstelling worden meerdere pompen naast elkaar op dezelfde leiding aangesloten om de capaciteit te verhogen.

Twee identieke pompen in parallel verdubbelen het debiet, terwijl de opvoerhoogte gelijk blijft. Houd rekening met wrijvingsverlies en plaats altijd een terugslagklep in de persleiding na elke pomp.

Pompen in series

Bij serie-opstelling worden pompen achter elkaar geplaatst om de opvoerhoogte te vergroten.

Twee identieke pompen in serie verdubbelen de opvoerhoogte, terwijl het debiet gelijk blijft. De pers van de eerste pomp wordt aangesloten op de zuig van de volgende.

Controleer altijd of het materiaal geschikt is voor de hogere druk en voorkom waterslag.

Veelgebruikte eenheden in pompen

m³/uur – pompcapaciteit in kubieke meter per uur
l/min – pompcapaciteit in liter per minuut
mWK – opvoerhoogte in meter waterkolom
rpm – toerental in omwentelingen per minuut
η – pomprendement in procenten
kW – vermogen van motor of pomp (1 kW = 1,36 pk = 1000 watt)
g/kWh – brandstofverbruik van dieselpompen
dB(A) – geluidsniveau in decibel (A-gewogen schaal)

Pomptermen en afkortingen

Centrifugaal pompen

Wat is een centrifugaalpomp?

Het belangrijkste onderdeel van een centrifugaalpomp is de waaier die ronddraait in een pomphuis. De waaier is voorzien van schoepen en is gemonteerd op de pompas. Het pomphuis heeft een zuig- en persaansluiting.

Hoe werken centrifugaalpompen?

Wanneer de waaier snel ronddraait, ontstaan centrifugale krachten. De vloeistof wordt naar de buitenzijde van de waaier geduwd, waardoor een drukverschil ontstaat. Hierdoor komt de vloeistof in beweging en ontstaat er een stroming door de pomp van de zuigzijde naar de perszijde.

Wanneer gebruik je een centrifugaalpomp?  

Een centrifugaalpomp is geschikt voor vloeistoffen met een lage viscositeit (< 500 cSt*).

Je kunt eenvoudig testen of een vloeistof geschikt is: vul een maatbeker met de vloeistof en zet een houten potlood rechtop in het midden. Valt het potlood om, dan kun je een centrifugaalpomp gebruiken. Blijft het rechtop staan, kies dan een verdringerpomp.

*Ter referentie: de viscositeit van water bij 20 °C is ongeveer 1 cSt.

Verdringerpompen

Verdringerpompen worden meestal gebruikt voor vloeistoffen met een hoge viscositeit. Een uitzondering is de zuigerpomp die wordt toegepast bij wellpoint-bemaling. Deze pomp heeft goede aanzuigeigenschappen en is daardoor zeer geschikt voor deze toepassing.

Hoe werken zuigerpompen?

Bij zuigerpompen beweegt een zuiger heen en weer in een cilinder. De ruimte voor en achter de zuiger wordt afwisselend groter en kleiner, waarna een kleppensysteem de stroming regelt.

Tijdens het aanzuigen sluiten de perskleppen en openen de zuigkleppen automatisch. Er ontstaat onderdruk aan de zuigzijde en de vloeistof stroomt het pomphuis in. Wanneer de zuiger terug beweegt, sluiten de zuigkleppen, openen de perskleppen en wordt de vloeistof uitgeperst.

Pompcurve

Elke centrifugaalpomp heeft een eigen pompkarakteristiek. Dit is een grafiek die de prestaties van de pomp bij een bepaald toerental weergeeft.

De verticale as toont de opvoerhoogte (druk) en de horizontale as de capaciteit. De meeste pompen worden getest met water, maar de soortelijke massa van de vloeistof heeft invloed op de karakteristiek.

Uit de pompkarakteristiek kun je ook gegevens halen zoals opgenomen vermogen, rendement en NPSH.

Wil je meer weten over het lezen van pompkarakteristieken?Neem contact met ons op.

Systeemcurve

De systeemcurve geeft weer welke totale opvoerhoogte nodig is bij verschillende debieten om een vloeistof van A naar B te verplaatsen. Door de systeemcurve te combineren met de pompkarakteristiek kun je bepalen of een pomp geschikt is voor jouw toepassing.

Pompcapaciteit

Pompcapaciteit (Q) is de hoeveelheid vloeistof die per tijdseenheid wordt verpompt. Dit wordt ook wel debiet genoemd en uitgedrukt in m³/uur of l/min. Je kunt de pompcapaciteit meten met een watermeter of berekenen met een rekentool.

Wat is opvoerhoogte?

Opvoerhoogte (H) is de maximale hoogte waartegen een pomp een vloeistof kan verplaatsen. Het is de druk die nodig is om een bepaald debiet te behalen. In de pompkarakteristiek wordt dit meestal uitgedrukt in meter waterkolom (mWK), maar ook bar en Pascal worden gebruikt.

De term TDH (Total Dynamic Head) staat voor de totale opvoerhoogte: het hoogteverschil (statisch) plus de leidingweerstand (dynamisch). Opvoerhoogte meet je met een vacuümmeter en een drukmeter, waarvan je de waarden optelt.

Andere gebruikte termen zijn:
  • Geodetische opvoerhoogte: het verticale hoogteverschil tussen zuig- en persniveau
  • Manometrische opvoerhoogte: de som van zuig- en persdruk

Pompvermogen

Pompvermogen (P) wordt weergegeven in de pompkarakteristiek of specificaties en uitgedrukt in kW. Dit is het overgedragen vermogen op de pompas.

Pomprendement (η) wordt weergegeven in procenten en heeft direct invloed op de energiekosten. Hoe hoger het rendement, hoe lager het energieverbruik.

Elke pomp heeft een eigen rendementskromme. Kies het werkpunt zo dicht mogelijk bij het punt met het hoogste rendement: het BEP (Best Efficiency Point).

Best Efficiency Point (BEP)

Het BEP is het punt in de pompkarakteristiek waar de pomp het meest efficiënt werkt. Hier zijn interne stromingsverliezen minimaal.

Door het werkpunt zo dicht mogelijk bij het BEP te kiezen, beperk je energieverbruik en onderhoudskosten.

Wat is NPSH?

NSPH staat voor Net Positive Suction Head, in het Nederlands de netto positieve zuighoogte. Dit begrip heeft te maken met de instroomcondities van een pomp en wordt uitgedrukt in meters waterkolom. We maken onderscheid tussen:    

  • Net Positive Suction Head Available (NPSHa) - dit is de druk die beschikbaar is aan de zuigflens van de pomp en wordt bepaald door het systeem waarin de pomp is geïnstalleerd.        
  • Net Positive Suction Head Required (NPSHr) – dit is de druk die de pomp aan de zuigflens nodig heeft om zonder cavitatie te kunnen werken, deze lezen we af van de pompcurves.
NPSHa moet altijd hoger zijn dan NPSHr om schades door cavitatie in je pomp voorkomen.  

Wrijvingsverlies in leiding

Wanneer een vloeistof door een leiding of slang stroomt, ontstaat drukverlies door wrijving met de wand.
Dit hangt af van:
  • Het debiet
  • De lengte en diameter van de leiding
  • Het materiaal van de leiding
Wrijvingsverlies kun je berekenen met een pompberekeningstool.

Pompen parallel

Bij parallelle opstelling worden meerdere pompen naast elkaar op dezelfde leiding aangesloten om de capaciteit te verhogen.

Twee identieke pompen in parallel verdubbelen het debiet, terwijl de opvoerhoogte gelijk blijft. Houd rekening met wrijvingsverlies en plaats altijd een terugslagklep in de persleiding na elke pomp.

Pompen in series

Bij serie-opstelling worden pompen achter elkaar geplaatst om de opvoerhoogte te vergroten.

Twee identieke pompen in serie verdubbelen de opvoerhoogte, terwijl het debiet gelijk blijft. De pers van de eerste pomp wordt aangesloten op de zuig van de volgende.

Controleer altijd of het materiaal geschikt is voor de hogere druk en voorkom waterslag.

Veelgebruikte eenheden in pompen

m³/uur – pompcapaciteit in kubieke meter per uur
l/min – pompcapaciteit in liter per minuut
mWK – opvoerhoogte in meter waterkolom
rpm – toerental in omwentelingen per minuut
η – pomprendement in procenten
kW – vermogen van motor of pomp (1 kW = 1,36 pk = 1000 watt)
g/kWh – brandstofverbruik van dieselpompen
dB(A) – geluidsniveau in decibel (A-gewogen schaal)